Kruiden om het cholesterolgehalte te verlagen

Cholesterol is een vette stof die in alle menselijke cellen voorkomt. Het is een essentieel onderdeel van het celmembraan en kan in voldoende hoeveelheden door de cel zelf worden aangemaakt. Voeding met veel dierlijke producten bevat aanzienlijke hoeveelheden cholesterol en verzadigd vet, wat de neiging heeft het cholesterolgehalte in het bloed te verhogen.

Verhoogde cholesterolwaarden in het bloed worden geassocieerd met een verhoogd risico op hartaandoeningen. Voor volwassenen worden waarden van minder dan 200 mg/dl als wenselijk beschouwd. Boven dit niveau neemt het risico op een hartaanval aanzienlijk toe. Mensen met een hoog cholesterolgehalte wordt dringend geadviseerd hun levensstijl aan te passen om hun waarden te verlagen. Er wordt opgemerkt dat voor elke daling van 10% in het cholesterolgehalte, het risico op hartaandoeningen met 20% afneemt.

Welke veranderingen in levensstijl hangen samen met een daling van het cholesterolgehalte? Regelmatige lichaamsbeweging kan zowel het totale cholesterolgehalte verlagen als het goede HDL-cholesterolgehalte verhogen, evenals de bloeddruk verlagen. Een afslankprogramma voor mensen met overgewicht zal zeker gunstige veranderingen in de bloedlipidenwaarden (vetwaarden) teweegbrengen. Het eten van een vegetarisch dieet dat rijk is aan oplosbare vezels en arm is aan verzadigd vet zal eveneens het cholesterolgehalte verlagen. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan oplosbare vezels zijn onder meer wortelen, appels, citrusvruchten, pompoen, gerst, havermout en gedroogde bonen.

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan enkelvoudig onverzadigde vetten, zoals de meeste noten en zaden, avocado’s en olijven, verlagen ook het totale cholesterolgehalte zonder de HDL-waarden te verlagen. Het regelmatige gebruik van soja-eiwit, zoals te vinden in tofu, sojanoten, sojabonen en sojadranken, zal zorgen voor een aanzienlijke daling van het cholesterol- en triglyceridengehalte (andere bloedvetten). Zaden, zoals sesam- en pompoenpitten, zijn rijk aan fytosterolen zoals bèta-sitosterol en campesterol. Deze plantensterolen remmen de opname van cholesterol en helpen het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen.

Kruiden helpen ook

Er zijn ook een aantal kruiden die effectief zijn voor het verlagen van het cholesterolgehalte. Deze dienen te worden gebruikt als ondersteuning bij de hierboven genoemde aanpassingen in dieet en levensstijl. Onderzoeken hebben aangetoond dat knoflook, psyllium, fenegriek, lijnzaad en citroengras allemaal hypolipidemische (bloedvetverlagende) eigenschappen bezitten.

Bovendien bevatten veel kruiden een verscheidenheid aan stoffen die flavonoïden worden genoemd. Deze hebben uitgebreide eigenschappen die de menselijke gezondheid bevorderen en het risico op hartaandoeningen helpen verminderen. Flavonoïden werken als antioxidanten en beschermen het LDL-cholesterol tegen oxidatie tot onveilige cholesteroloxiden, remmen de aggregatie van bloedplaatjes (wat stolsels veroorzaakt) en hebben een ontstekingsremmende werking.

Een onderzoek onder oudere Nederlandse mannen wees uit dat hoe hoger de inname van flavonoïden was, hoe minder sterfgevallen door hartaandoeningen en hartaanvallen er gedurende een periode van vijf jaar voorkwamen. De groep met de hoogste consumptie van flavonoïden had 60 procent minder sterfgevallen als gevolg van hartaandoeningen dan de consumenten die weinig flavonoïden binnenkregen.

Pycnogenol, het extract van de schors van een Europese den, is een kruidenproduct dat de laatste tijd erg populair is geworden vanwege het rijke gehalte aan flavonoïden. Er wordt beweerd dat de proanthocyanidinen in het dennenextract nuttig zijn voor de behandeling van vaataandoeningen en bescherming bieden tegen aderverkalking.

Knoflook beschermt

Knoflook (Allium sativum) wordt al vele eeuwen effectief gebruikt als voedsel en medicijn. De verbinding die verantwoordelijk is voor een groot deel van de werking van knoflook is allicine, die vrijkomt wanneer de intacte cellen van een knoflookteentje worden geplet. Recent onderzoek heeft de waarde van knoflook voor de bescherming tegen hart- en vaatziekten aangetoond. Het is bekend dat knoflook een aantal cholesterolverlagende stoffen bevat, zoals diallyldisulfide, allylpropyldisulfide en andere bijproducten van allicine. Regelmatig gebruik van knoflook is nuttig bij het verlagen van het risico op hartaanvallen, omdat het zowel het totale cholesterolgehalte als het LDL-gehalte verlaagt, zonder de HDL-cholesterolwaarden te beïnvloeden.

Gemiddeld vermindert een halve tot een hele teen knoflook per dag een verhoogde bloeddruk, dankzij de vaatverwijdende eigenschappen, en remt het de klontering van bloedplaatjes terwijl het de fibrinogeenspiegels verlaagt, wat de stolling vermindert. De antithrombotische (antistollings-) eigenschappen zijn te danken aan de aanwezigheid van ajoenen, allylmethyltrisulfide en vinyldithiïnen (zwavelhoudende fytochemicaliën) die ontstaan door de afbraak van allicine.

Onderzoekers in Koeweit ontdekten dat dagelijkse consumptie van 3 gram knoflook (één teen) gedurende 6 maanden resulteerde in een afname van 80 procent van serum thromboxaan B2 (een maatstaf voor de neiging tot bloedstolling), evenals een afname van 20 procent in coronaire hartziekten bij mannen van middelbare leeftijd.

Het geurloze knoflookextract (Kyolic) bleek net zo effectief te zijn als verse knoflook voor het verlagen van het cholesterolgehalte in het bloed. Aan de andere kant is gedroogde knoflook minder effectief dan verse knoflook, of zelfs helemaal niet werkzaam. Er moet worden opgemerkt dat de gunstige eigenschappen zichtbaar worden wanneer aanzienlijke hoeveelheden knoflook worden gebruikt gedurende perioden langer dan zes maanden. Maagsapresistente pillen, die oplossen in het darmkanaal, verminderen geurproblemen en verbeteren de opname van allicine, het belangrijkste ingrediënt.

Psyllium and Flaxseed

Sommige patiënten met verhoogde cholesterolwaarden in het bloed hebben baat gehad bij het gebruik van psyllium (Plantago psyllium), een rijke bron van slijmstoffen, een oplosbare vezel. Wanneer tweemaal daags 5 gram psyllium (één theelepel poeder) gedurende vier maanden werd gegeven aan proefpersonen met cholesterolwaarden boven de 220 mg/dl, daalde hun totale cholesterolgehalte met gemiddeld 10 – 15 mg/dl, terwijl de LDL-cholesterolwaarden met ongeveer 11-13 mg/dl daalden.

De resultaten waren doorgaans groter bij degenen die een vetrijk dieet volgden. Met psyllium verrijkte ontbijtgranen kunnen tot vier gram psyllium per portie bevatten.

Meel afkomstig van lijnzaad (Linum usitatissimum) wordt steeds vaker gebruikt in brood en bakkerijproducten, niet alleen om een nootachtige smaak te geven, maar ook om de voedingswaarde en de gezondheidsvoordelen van het eindproduct te verhogen. Het gebruik van lijnzaad kan zowel het totale cholesterol als het LDL-gehalte verlagen vanwege het zeer lage gehalte aan verzadigd vet, het hoge gehalte aan meervoudig onverzadigde vetten en fytosterolen, en het rijke gehalte aan slijmstoffen.

Toen vijftien patiënten met verhoogde cholesterolwaarden (boven 240 mg/dl) gedurende drie maanden dagelijks 15 gram gemalen lijnzaad en 3 sneetjes lijnzaadbrood kregen, ondervonden zij een daling van ongeveer 10 procent in hun totale cholesterol- en LDL-waarden. Daarnaast was er een aanzienlijke afname in de klontering van bloedplaatjes, terwijl hun HDL-cholesterol en triglyceridenwaarden niet significant veranderden.

Andere kruiden die voordelen bieden

Onderzoeken naar fenegriek (Trigonella foenum-graecum) hebben aangetoond dat dit ook een nuttige cholesterolverlagende werking kan hebben. Proefpersonen met verhoogde cholesterolwaarden in het bloed die poeder van fenegriekzaad consumeerden, ervoeren een aanzienlijke verlaging van de LDL-cholesterol- en triglyceridenwaarden, zonder enige verandering in de HDL-waarden.

Aziatische ginseng (Panax ginseng) is een medicinale plant met een lange geschiedenis van gebruik. Onderzoekers hebben nu ontdekt dat de ginsengwortel kan helpen de vorming van bloedstolsels te verminderen. De ginsengwortel bevat een niet-saponinefractie die de aggregatie van bloedplaatjes kan remmen door de productie van tromboxaan A2 te blokkeren.

Een aantal proefpersonen met een hoog cholesterolgehalte die dagelijks 400 mg citroengrasolie (Cymbopogon citratus) innamen – die rijk is aan geraniol en citral – vertoonden over een periode van drie maanden een daling in hun cholesterolwaarden.

De zaden van de teunisbloem (Oenothera biennis) bevatten aanzienlijke hoeveelheden gamma-linoleenzuur (7-10%), wat een ontstekingsremmende werking heeft. Verschillende onderzoeksgroepen hebben aangetoond dat teunisbloemolie het cholesterolgehalte in het bloed enigszins kan verlagen en de vorming van bloedstolsels kan remmen. Vanwege het gehalte aan omega 3-oliën wordt teunisbloemolie ook gebruikt voor de behandeling van atopisch (allergisch) eczeem, astma, artritis en ontstekingen. Dubbelblinde onderzoeken hebben aangetoond dat teunisbloemolie prikkelbaarheid, borstkanker en gevoeligheid van de borsten, en stemmingswisselingen die gepaard gaan met het premenstrueel syndroom (PMS), aanzienlijk vermindert. Helaas kan teunisbloemolie verontreinigd zijn met de goedkopere sojaolie.

Onlangs is ontdekt dat de zaden van de zwarte bes (Ribes nigrum) een rijkere bron van gamma-linoleenzuur zijn dan teunisbloemolie.

Conclusies

Hoewel een vetarm vegetarisch dieet, in combinatie met een regelmatig bewegingsprogramma, een veilige en effectieve manier is om het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen, kan het gebruik van bepaalde kruiden ook een nuttige aanvulling zijn bij het beheersen van verhoogde cholesterolwaarden.