Hoe herstel u na het gebruik van antibiotica uw microbioom?

Antibiotica behandelen infecties die doHoe herstel u na het gebruik van antibiotica uw microbioom?or bacteriën worden veroorzaakt. Maar ze kunnen ook de goede bacteriën in uw darmen vernietigen. Bij sommige mensen leidt dit tot maagklachten en diarree.

Een Brits onderzoek onderzocht veranderingen in darmbacteriën na het gebruik van antibiotica die vaak bij luchtweg- en urineweginfecties worden voorgeschreven. Daaruit bleek, dat na de behandeling het aantal en de diversiteit van bacteriën snel afneemt.¹⁾Elvers KT, et.al. Antibiotic-induced changes in the human gut microbiota for the most commonly prescribed antibiotics in primary care in the UK: a systematic review. BMJ Open. 2020 Sep 21;10(9):e035677. doi: 10.1136/bmjopen-2019-035677.

Het werd ook vastgesteld dat sommige soorten ‘slechte’ micro-organismen toenamen, terwijl sommige ‘goede’ micro-organismen afnamen.

Bij de meeste mensen herstellen de darmbacteriën zich tot op zekere hoogte zodra de behandeling met antibiotica wordt stopgezet. Maar andere studies suggereren dat sommige antibiotica langdurige effecten op het evenwicht van micro-organismen kunnen hebben.²⁾Zimmermann P, Curtis N. The effect of antibiotics on the composition of the intestinal microbiota – a systematic review. J Infect. 2019 Dec;79(6):471-489. doi: 10.1016/j.jinf.2019.10.008.

Het is belangrijk om antibiotica uitsluitend te gebruiken wanneer dat nodig is, en zeker niet bij virale infecties, omdat antibiotica geen virussen zoals verkoudheid of COVID-19 kunnen doden.

Wat moet u dan na een antibioticakuur eten? U heeft wellicht wel eens van probiotica en prebiotica gehoord, maar wat zijn dat precies en welk bewijs is er dat ze heilzaam zijn?

Probiotica bevatten ‘goede darmbacteriën’.

Probiotica zijn voedingsmiddelen, meestal yoghurt en yoghurtdranken, die ‘goede darmbacteriën’ bevatten: levende micro-organismen die de darmen opnieuw kunnen koloniseren en de darmgezondheid kunnen verbeteren.

Om probiotica te mogen worden genoemd, moeten ze tegen maagzuur en spijsverteringsprocessen bestand zijn en zich vervolgens aan de darmwanden kunnen hechten en groeien, zonder problemen voor de darmwand te veroorzaken. Ze moeten ook in gecontroleerde studies op veiligheid en werkzaamheid worden getest.³⁾Martinez RC, Bedani R, Saad SM. Scientific evidence for health effects attributed to the consumption of probiotics and prebiotics: an update for current perspectives and future challenges. Br J Nutr. 2015 Dec 28;114(12):1993-2015. doi: 10.1017/S0007114515003864.

Om probiotisch te worden genoemd, moet de dosis micro-organismen voldoende zijn om de ‘goede’ bacteriën te helpen herstellen door de ‘slechte bacteriën’ te verdringen.

De meeste yoghurts bevatten ‘goede bacteriën’, maar niet alle bacteriën kunnen de zuurgraad van het maagzuur overleven of groeien in de darmen, waardoor ze geen probiotische werking hebben.

Om hun gunstige effecten te kunnen uitoefenen, moeten probiotica niet alleen de dikke darm bereiken, maar hebben ook daar de juiste brandstof nodig om goed te kunnen groeien. Daar komen prebiotica om de hoek kijken, maar daarover straks meer.

Wat zegt de wetenschap over probiotica?

Probiotica worden op grote schaal gepromoot als goed voor de algehele gezondheid. De wetenschappelijke bevindingen hierover zijn gemengd, maar er zijn aanwijzingen dat mensen die na een antibioticakuur van diarree last krijgen, baat kunnen hebben bij het gebruik ervan.⁴⁾Moles L, Otaegui D. The Impact of Diet on Microbiota Evolution and Human Health. Is Diet an Adequate Tool for Microbiota Modulation? Nutrients. 2020 Jun 2;12(6):1654. doi: 10.3390/nu12061654.

Uit een evaluatie van het bewijsmateriaal bleek dat probiotica nuttig kunnen zijn voor mensen met een hoog risico op antibiotica-geassocieerde diarree, zoals ouderen en ziekenhuispatiënten.⁵⁾Goldenberg JZ, Yap C, Lytvyn L, Lo CK, Beardsley J, Mertz D, Johnston BC. Probiotics for the prevention of Clostridium difficile-associated diarrhea in adults and children. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Dec 19;12(12):CD006095. doi: 10.1002/14651858.CD006095.pub4.

Uit het onderzoek bleek dat bijwerkingen vaak optraden bij het gebruik van antibiotica, waaronder smaakveranderingen, misselijkheid, buikkrampen, dunne ontlasting, koorts en winderigheid. Maar mensen die probiotica gebruikten, meldden minder bijwerkingen, wat suggereert dat deze middelen bij het tegengaan van sommige bijwerkingen mogelijk helpen.

Dus wat zijn prebiotica precies?

Prebiotica zijn stoffen die de groei en overleving van nuttige darmmicro-organismen bevorderen. Prebiotische voedingsmiddelen bevatten complexe koolhydraten die niet verteerd kunnen worden en voedingsvezels die niet door de maag en dunne darm worden afgebroken.⁶⁾Martinez RC, Bedani R, Saad SM. Scientific evidence for health effects attributed to the consumption of probiotics and prebiotics: an update for current perspectives and future challenges. Br J Nutr. 2015 Dec 28;114(12):1993-2015. doi: 10.1017/S0007114515003864.

Ze komen onverteerd in de dikke darm terecht, waar ze door de gezonde ‘goede’ bacteriën gefermenteerd worden.

Om als prebioticum te worden aangemerkt, moeten ze de bovenstaande processen ondergaan en in klinische onderzoeken moet worden aangetoond dat ze de samenstelling van de micro-organismen in de darm selectief verbeteren.⁷⁾Martinez RC, Bedani R, Saad SM. Scientific evidence for health effects attributed to the consumption of probiotics and prebiotics: an update for current perspectives and future challenges. Br J Nutr. 2015 Dec 28;114(12):1993-2015. doi: 10.1017/S0007114515003864.

Niet alle voedingsvezels zijn prebiotisch. Veel voorkomende prebiotische voedingsvezels zijn complexe koolhydraten zoals fructo-oligosachariden, inuline en resistent zetmeel.⁸⁾Kaur AP, Bhardwaj S, Dhanjal DS, Nepovimova E, Cruz-Martins N, Kuča K, Chopra C, Singh R, Kumar H, Șen F, Kumar V, Verma R, Kumar D. Plant Prebiotics and Their Role in the Amelioration of Diseases. Biomolecules. 2021 Mar 16;11(3):440. doi: 10.3390/biom11030440.

In de supermarkt zijn voedingsmiddelen te vinden waaraan prebiotica zijn toegevoegd, maar niet-verteerbare koolhydraten komen van nature in veel alledaagse voedingsmiddelen voor, waaronder:⁹⁾Prebiotic diet – FAQs, Monash University

• granen: gerst, roggebrood, roggecrackers, pasta, gnocchi, couscous, tarwezemelen, tarwebrood, haver
• peulvruchten: kikkererwten, linzen, rode kidneybonen, gebakken bonen, sojabonen
• groenten: artisjokken, asperges, rode biet, cichorei, venkelknol, knoflook, groene erwten, prei, ui, sjalotten, lente-ui, peultjes, suikermaïs, savooiekool
• fruit: nectarines, witte perziken, kaki, tamarillo, watermeloen, rambutan, grapefruit, granaatappel, dadels, vijgen
• noten: cashewnoten, pistachenoten.

Andere bronnen van resistent zetmeel zijn onderrijpe bananen, gekookte en afgekoelde rijst, maïsmeel en gekookte en afgekoelde aardappelen.

Voor baby’s is moedermelk van nature rijk aan oligosachariden.

Wie zouden ze dan moeten krijgen?

Prebiotische voedingsmiddelen zijn goed voor iedereen, bevatten een scala aan voedingsstoffen en helpen een gezonde bacteriële darmflora te bevorderen.

De voordelen van probiotica voor een reeks gezondheidsaandoeningen zijn onduidelijk – ze zijn waarschijnlijk klein en hangen af van de onderliggende gezondheidsproblemen en wat er wordt ingenomen.

Maar mensen met een hoog risico op diarree na antibiotica kunnen bij dagelijkse consumptie van probiotische – en prebiotische – voedingsmiddelen baat hebben.

Er zijn ook steeds meer bewijzen dat het combineren van specifieke probiotica en prebiotica de gunstige effecten van beide kan versterken. Zowel de pro- als prebiotica kunnen aan één voedingsmiddel worden toegevoegd, een zogenaamd ‘symbioticum’, of ze kunnen van twee verschillende bronnen komen en samen worden geconsumeerd.¹⁰⁾Martinez RC, Bedani R, Saad SM. Scientific evidence for health effects attributed to the consumption of probiotics and prebiotics: an update for current perspectives and future challenges. Br J Nutr. 2015 Dec 28;114(12):1993-2015. doi: 10.1017/S0007114515003864.

Als het om antibiotica gaat, is het belangrijk dat u ze alleen inneemt wanneer ze voor bacteriële infecties zijn voorgeschreven. Neem ze in volgens de instructies van de producent, uw apotheker en uw arts.

Dit artikel is opnieuw gepubliceerd vanuit The Conversation onder een Creative Commons-licentie. Lees het originele artikel.